RELIGIE I WIERZENIA

maj-czerwiec 2017

Attention: open in a new window. PDFPrintE-mail

Synkretyzm religijny w Ameryce Południowej

Synkretyzm jest zjawiskiem występującym wszędzie tam, gdzie obecna jest religia. Wiąże się on z procesami napięć, czy też kryzysów doświadczanych przez daną religię lub religie, czy w ogóle – kulturę na danym terytorium.

GENEZA

Religie synkretyczne w Ameryce Południowej uformowały się na styku różnych ras, kultur, religii oraz ideologii. Niezmiernie ważne było w ich genezie niewolnictwo. Do Ameryki Południowej zostali przytransportowani w epoce handlu niewolnikami tubylcy z następujących grup etnicznych i kulturowych Afrykanów: sudańskich, sudańskich zislamizowanych, a także bantuskich. Deportowani zostali z Czarnego Lądu do Nowego Świata niewolnicy z różnych regionów Afryki subsaharyjskiej. Wraz z nimi przybyły na kontent amerykański rodzime religie afrykańskie, których elementy składowe odgrywają dziś istotną rolę w religiach synkretycznych tego kontynentu.

W synkretyzmie religijnym i związanym z nim synkretyzmie kultowym w Ameryce Południowej spotkały się następujące komponenty: afrykańskie, katolickie, indiańskie, spirytystyczne, eklektyczno-ezoteryczne. W tych ostatnich istotną rolę odgrywa magia. Amerindiańskie (rodzime) praktyki magiczne zostały „wzbogacone” czynnościami i aktami magicznymi, w tym czarami z dawnej i współczesnej Europy, jak również z Azji. Zetknęły się one z magią afrykańską. Nic zatem dziwnego, iż Ameryka Południowa – kontynent statystycznie bardzo katolicki – jest przestrzenią, w której powstają i rozwijają się religie synkretyczne oraz pojawiają się w Kościele katolickim prądy synkretyzujące.

SYNKRETYZM AFROAMERYKAŃSKI

Wśród deportowanych w XIX w. do Ameryki, w tym do Ameryki Południowej, niewolników z Afryki uformował się synkretyzm afroamerykański, łączący elementy: tradycyjnych religii afrykańskich, rodzimych wierzeń ludów Ameryki oraz katolicyzmu. W synkretyzmach tych np. bóstwa afrykańskie utożsamione zostały ze świętymi Kościoła katolickiego, nadto uprawiana jest magia, a także praktyki uzdrowicielskie. Ciąg dalszy w nr. 3 Misji Dzisiaj 2017.

 

   

marzec-kwiecień 2017

Attention: open in a new window. PDFPrintE-mail

Sacrum u ludów Afryki

Według rdzennych mieszkańców Afryki wszystko, co człowieka otacza – kosmos, świat natury, zwierzęta, krajobraz, topografia – ma wymiar sakralny.

DRZEWO Z DUSZĄ

W życiu społeczno-religijnym ludów Afryki podział na sacrum i profanum w pojmowaniu świata nie jest znany. Tradycyjnym społecznościom afrykańskim obce jest wzbudzanie antagonizmu między tym co „święte” a tym co „świeckie”, między tym co „boskie” a tym co „ludzkie”. Według mieszkańców Afryki, którzy nie są chrześcijanami ani muzułmanami, wszystko, co człowieka otacza – kosmos, świat natury, zwierzęta, krajobraz, topografia – jest sakralne. Człowiek nieustannie pozostaje w relacji do tego, co nadnaturalne, co przekracza świat postrzegalny zmysłami.

Afrykanie nie muszą widzieć, by wiedzieć, iż góry i kamienie, lasy i poszczególne drzewa, rzeki i każdy zbiornik wodny posiadają duszę. Sacrum stanowić mogą: jaskinia, chata, ale też powietrze czy niebo. Według ich plemiennej religii cały świat natury – uważany przez ludzi Zachodu za martwy – jest światem żywym, mającym dusze. Społeczności plemienne pojmują świętość jako obecność duchów w każdym elemencie ich środowiska.

Wszelkie istoty żywe – od tych udomowionych po dzikie zwierzęta – obdarzone są duszami przez Istotę Najwyższą. Bywa też, iż dany lud afrykański, podziwiając moc konkretnego zwierzęcia, uważa siebie za spokrewnionego z nim. Wyrażają to symbolicznie totemy (drewniane rzeźby, a także rysunki) proklamujące duchową bliskość danego zwierzęcia z ludźmi. Ciąg dalszy w nr. 2 „Misji Dzisiaj” 2017, s. 32-33.

 

   

styczeń-luty 2017

Attention: open in a new window. PDFPrintE-mail

Kolebka największych religii świata

Na ziemiach Azji, zarówno pustynnych, jak i górzystych, w skwarze dnia, czyli „pełnym” słońcu, jak i w kontekście nawałnic i przy oddziaływaniu innych żywiołów przyrody, powstawały i rozwijały się tradycje religijne ludzkości, znane dziś na całym świecie.

PRZESTRZEŃ RÓŻNORODNOŚCI RELIGIJNEJ

Kontynent azjatycki jest kolebką wielkich religijnych tradycji ludzkości. Współczesny Europejczyk, czy też ogólnie mówiąc przedstawiciel kultury Zachodu, nie zawsze jest świadomy, iż właśnie na tym kontynencie powstawały największe religie świata. W Azji „korzenie” swoje mają zarówno religie uniwersalistyczne wyrastające z pnia Abrahamowego: judaizm, chrześcijaństwo, islam oraz mający roszczenia uniwersalne buddyzm, jak i narodowe: hinduizm, szintoizm. Kontynent ten zawsze był i wciąż pozostaje wielką przestrzenią różnorodności religijnej. To na ziemiach Azji, zarówno pustynnych, jak i górzystych, w skwarze dnia, czyli „pełnym” słońcu, jak i w kontekście nawałnic i przy oddziaływaniu innych żywiołów przyrody powstawały i rozwijały się tradycje religijne ludzkości, znane dziś na całym świecie. Przestrzeń i krajobraz nie były obojętne dla religii azjatyckich. W minionych wiekach Europa szukała Azji. Obecnie Azja przesunęła się na Zachód, co oznacza, iż tradycje religijne Bliskiego oraz Dalekiego Wschodu i Indii znajdują swoich wyznawców niemal na całym okręgu ziemi.

CENTRA RELIGIOTWÓRCZE AZJI

W Azji wyróżnić można cztery centra religiotwórcze (religiogenetyczne): zachodnioazjatyckie, wschodnioazjatyckie, wschodnioindyjskie oraz zachodnioindyjskie.

Pierwsze z nich – centrum zachodnioazjatyckie rozpościera się w paśmie geograficznym pomiędzy 25º a 35º szerokości geograficznej północnej. W centrum tym powstały i ukształtowały się trzy wspomniane religie monoteistyczne: judaizm, chrześcijaństwo i islam. Każda z nich przypisuje sobie prawo do wyjątkowości i oryginalności na tle innych religii świata. Wyznawcy tradycji monoteistycznych są przekonani, iż jedynie ich system wierzeń jest w pełni objawiony przez Boga. Ciąg dalszy w nr. 1 Misji Dzisiaj 2017, s. 32-33.

 

   

listopad-grudzień 2016

Attention: open in a new window. PDFPrintE-mail

Kapłaństwo w religiach świata

Kapłaństwo odgrywa ważną rolę w religiach zarówno przeszłości, jak i doby współczesnej. W religiach, gdzie nie ma praktyki składania bóstwu ofiary, urząd i misja kapłana nie występuje.

W STAROŻYTNOŚCI

W starożytnej Asyrii i Babilonii pierwotnie kapłanem był król. Wraz z upływem czasu funkcje króla i kapłana zostały rozdzielone. Bywało jednak, iż kapłan sprawował władzę nad królem. W Egipcie kapłani posiadali tajemną wiedzę, odnoszącą się do życia i zjawisk w naturze. Byli nadto wysoce wyspecjalizowanymi „medykami” znającymi alchemię, mającą przywrócić i zapewnić ludziom zdrowie.

W religiach antycznych Grecji i Rzymu znane były rozliczne kręgi kapłańskie. Poszczególne bóstwa panteonu tych starożytnych państw miały własnych kapłanów. Odgrywali oni rolę medium między danym bóstwem a jego czcicielami. W Grecji działali niezależnie od siebie. W cesarstwie rzymskim natomiast tworzyli w pewnym sensie stan, czy grupę dumną z powodu pełnionych zadań. Stanowili kolegium kapłańskie, dzielące się na ugrupowania hierarchiczne. W religiach świata antycznego występowały też kapłanki, składające ofiary i kierujące świętymi obrzędami. Najczęściej posługiwały one boginiom.

W JUDAIZMIE

W religii biblijnego Izraela, aż do zburzenia przez Rzymian w 70 r. po Chrystusie świątyni jerozolimskiej, składane były niemal nieustannie krwawe ofiary ze zwierząt. Kapłani żydowscy byli urzędnikami króla. Ich godność i urząd przekazywany był dziedzicznie. Wraz z upadkiem praktyki ofiarniczej, co wiązało się z „likwidacją” świątyni w Jerozolimie, przestał istnieć stan kapłański. Ciąg dalszy w nr. 6 Misji Dzisiaj 2016, s. 32-33.

 

   

Page 1 of 7